Autyzm wczesnodziecięcy

Na rynku sprzętu i oprogramowania komputerowego mamy do wyboru bardzo wiele rozwiązań technicznych, które można wykorzystać w czasie egzaminowania osób z dysfunkcją wzroku. Od razu trzeba zaznaczyć, że sprzęt i oprogramowanie używane w czasie nauki może być także zastosowane na egzaminie. Jednak pewne rozwiązania mogą powodować ograniczenia związane z przygotowanym przez nauczyciela materiałem testowym. O tym w dalszej części artykułu.

Jak podaje Tadeusz Majewski (T. Majewski 1997) w zależności od uszkodzenia wzroku, w szkole możemy spotkać:

-uczniów słabo widzących i niewidomych od urodzenia lub bardzo wczesnych lat swego życia,

-uczniów częściowo lub całkowicie ociemniałych, czyli uczniów którzy w późniejszym okresie życia stali się słabo widzącymi lub niewidomymi.

Zjawisku istotnie wolniejszego czytania u  uczniów słabo widzących (choć niekoniecznie mniej poprawnego) — uzasadnionemu trudnościami percepcyjnymi i niskim poziomem rozwoju wzrokowego — towarzyszą duże trudności w pisaniu, chociaż, jak wykazują analizy teoretyczne, wzrok jest w znacznie mniejszym zakresie zaangażowany w dobrze opanowaną czynność pisania, ponieważ jego funkcję częściowo może przejąć kontrola ruchowo-kinestetyczna.

Duży rozrzut wyników obserwowany u uczniów słabo widzących oraz niewielka bezpośrednia zależność poziomu pisma, zwłaszcza w klasach trzecich, od poziomu funkcji wzrokowych uprawnia do wysnucia wniosku, że poziom pisma nie odpowiada bezwzględnie poziomowi tych funkcji, a raczej jest wypadkową ogólnego zaburzenia wzroku, warunków wcześniejszego rozwoju umiejętności widzenia, predyspozycji poznawczych i skuteczności procesów kompensujących ograniczenie widzenia oraz doświadczeń wychowawczych dzieci.

W jaki sposób rodzice, nauczyciele i specjaliści mogą pomóc najmłodszym słabowidzącym dzieciom? Jak pomóc dzieciom w wieku szkolnym? Osobom z dodat kowymi ograniczeniami? Ludziom starszym? Podajemy trochę praktycznych wskazówek dotyczących pracy z osobami z poszczególnych grup.

Dzieci w wieku przedszkolnym

Pierwsza grupa składa się z bardzo małych dzieci (0-5 lat) i ich rodziców. Z różnych względów populacja ta stale się powiększa i należy kłaść szczególny nacisk na to, żeby rodzice byli wyczuleni na każdą, choćby najmniejszą reakcję wzrokową. Te wczesne lata mają największe znaczenie dla stymulacji sensorycznej oraz rozwoju spostrzeżeniowego.

N.C. Barraga i M. Collins (1989, za: Walkiewicz, 2000) wyodrębniły następujące etapy w rozwoju widzenia:

1. Reagowanie w sposób wskazujący na postrzeganie bodźców wzrokowych i odbieranie informacji wzrokowych (1-3 miesiące).

2. Rozwijanie i wzmacnianie dowolnej kontroli ruchów gałek ocznych. Początki wybierania i różnicowania konkretnych obiektów o wyraźnych barwach i kształtach (4-12 miesięcy).

3. Rozróżnianie, rozpoznawanie i posługiwanie się konkretnymi obiektami (1-3 lata).

4. Rozróżnianie i identyfikowanie kształtów i szczegółów obiektów oraz obrazków przedstawiających przedmioty, ludzi i akcje (2-4 lata).

5. Zapamiętywanie szczegółów w złożonych obrazkach i wzorach. Odnoszenie części do całości. Rozróżnianie figury i tła w perspektywie blisko - daleko (3-5 lat).

6. Rozróżnianie, identyfikowanie i odtwarzanie figur abstrakcyjnych i znaków (4-5 lat).

7. Rozróżnianie, identyfikowanie i dostrzeganie układów na obrazkach, w figurach przestrzennych i znakach (5-6 lat).

8. Identyfikowanie, postrzeganie i odtwarzanie pojedynczych i złożonych znaków (6-7 lat).